ARCHIWUM MOBILIS to interdyscyplinarny projekt Fundacji Znaki Pamięci skierowany do Polaków poza granicami Kraju i ukierunkowany na systemowe działania mające na celu rozpoznanie, podjęcie opieki, uporządkowanie, opracowanie i udostępnienie dla wszystkich zainteresowanych rozproszonych po całym świecie elementów polskiego dziedzictwa narodowego – historycznego i kulturowego – pozostającego w stanie nieuporządkowanym i szeroko nieudostępnionego. Projekt ten, którego realizację zainicjowaliśmy ze wsparciem Kancelarii Senatu w roku 2024, nawiązuje w sposób bezpośredni i będzie czerpać z kilkunastoletnich już doświadczeń jego realizatorów w ramach realizacji innych projektów w przeszłości – fundatorów Fundacji Znaki Pamięci – w zakresie rozpoznania, cyfryzacji i udostępnienia, a także porządkowania i opieki nad polskim dziedzictwem narodowym pozostającym poza Krajem. Projekt „Archivum Mobilis”, realizowany będzie w perspektywie wieloletniej w jak największej liczbie krajów, w których żyli, żyją i pracują Polacy przebywający na stałe poza krajem ojczystym, z ich aktywnym udziałem i wsparciem, zaś jego efektami pragniemy podzielić się w sposób nieodpłatny ze wszystkimi zainteresowanymi, w szczególności zaś z kolejnymi pokoleniami młodych Polaków wychowujących się poza Polską. W roku 2024 przeprowadziliśmy pierwsze prace projektowe na terenie Wielkiej Brytanii (Anglia Północna oraz Szkocja) z udziałem lokalnych środowisk polskich.
PODOBA CI SIĘ TO, CO ROBIMY? CHCESZ WESPRZEĆ NASZE DZIAŁANIA?
– rejestracja materiału audiowizualnego w postaci krótkich, filmowych form dokumentalnych – w pierwszym rzędzie wspomnień i notacji biograficznych. Prace te są wśród Polaków mieszkających poza krajem (2, 3 i 4 pokolenie), zaś ich celem jest zapis i utrwalenie polskich doświadczeń emigracyjnych kolejnych pokoleń Polaków. Rezultaty działań w ramach tego kierunku będą regularnie publikowane i upublicznianie w niniejszym portalu internetowym, posłużą również do rozbudowy Archivum Mobilis Fundacji Znaki Pamięci. Zamierzamy również udostępniać ich zasoby wszystkim zainteresowanym środowiskom, przede wszystkim zaś środowiskom naukowym i dziennikarskim;
– prace polegające na profesjonalnej cyfryzacji (digitalizacji i opracowaniu technicznym) istniejącego poza Krajem zasobu archiwalnego składającego się na polskie dziedzictwo kulturowe i historyczne, znajdującego się przede wszystkim w rozproszonych archiwach prywatnych. Pozyskane w ten sposób archiwalia po profesjonalnym opracowaniu technicznym wzbogacą publicznie dostępne w Internecie Archivum Mobilis Fundacji Znaki Pamięci, zostaną nieodpłatnie udostępnione w domenie publicznej, będą także wykorzystywane w przyszłości do celów edukacyjnych i popularyzatorskich, w tym do przygotowania scenariuszy lekcji i warsztatów edukacyjnych dla młodzieży polskiej (zarówno w Kraju, jak i poza jego granicami), opracowań naukowych i popularnonaukowych, publikacji, wystaw tematycznych itp.
– prace inwentaryzacyjne polskich grobów na nekropoliach znajdujących się poza Krajem zakończone wytworzeniem kart inwentaryzacyjnych polskich pochówków poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie ich publikacją i nieodpłatnym udostępnieniem danych w Bazie Grobów Polskich Fundacji Znaki Pamięci, którą oddajemy do Państwa użytku wewnątrz naszego portalu. Jest to i będzie działanie szczególne ze względu na pionierską próbę uporządkowania danych ogólnoświatowych dotyczących grobów Polaków znajdujących się poza Krajem. W ramach tego modułu planujemy nie tylko opracowanie i publikację pozyskanych i wytworzonych danych, przygotowaliśmy również zaawansowaną, międzynarodową wyszukiwarkę grobów polskich, dostępną dla wszystkich zainteresowanych. Zachęcamy do korzystania z niej i przesyłania informacji o kolejnych polskich grobach z całego świata
Projekt Archivum Mobilis ma zatem na celu integrację realizowanych przez nas i opisanych powyżej działań na rzecz zachowania, ochrony, opieki i udostępnienia polskiego, niematerialnego dziedzictwa kulturowego i historycznego znajdującego się poza Krajem, prowadzenie regularnych iw wieloletnich prac ukierunkowanych na ochronę dziedzictwa, a następnie rozbudowę i popularyzację wielowątkowego polonijnego Archivum Mobilis Fundacji Znaki Pamięci w formie nowoczesnych, przystępnych i dostępnych dla każdego narzędzi internetowych. Liczymy na dotarcie z naszym przekazem do nowych, młodych pokoleń Polaków wychowujących się i mieszkających poza Krajem, zainteresowanie ich poruszaną przez projekt problematyką i zaangażowanie w działania projektowe mające na celu ochronę, zachowanie i popularyzację polskiego niematerialnego dziedzictwa kulturowego poza Krajem. Wierzymy, iż zebrane i naukowo opracowane przez zespół naszej Fundacji dane, archiwalia i materiały audiowizualne przyczynią się do opracowania i upowszechnienia wyczerpującego, ale też rozwijającego się archiwum zbiorów rodzinnych Polaków na emigracji (w tym tych najbardziej „ulotnych” – zarejestrowanych metodą „oral history”) i ogólnodostępnego rejestru polskich grobów oraz danych dotyczących osób tam pochowanych. Dostarczą przy tym materiał badawczy do upowszechniania losów Polaków żyjących poza Krajem: zdigitalizowanych materiałów archiwalnych dotyczących polskiej emigracji czy życiorysów spoczywających na badanych nekropoliach Rodaków. Działania już podjęte w ramach projektu a także planowane w kolejnych latach mają w naszej ocenie szansę na zainteresowanie Polaków za granicą ochroną naszego wspólnego dziedzictwa kulturowego, do dbałości o groby Rodaków (niejednokrotnie bardzo zniszczone) i pobudzenie zbiorowej pamięci o członkach polskiej społeczności poza Krajem i wiążących się z nimi wydarzeniach historycznych – również w skali ich małych, lokalnych, emigracyjnych ojczyzn.