Bronisława Francuz urodziła się w 1922 r. na Wołyniu w rodzinie osadnika wojskowego kaprala Jana Francuza (ur. 1895) i jego żony Ludmiły (ur. 1898). Mieszkała wraz z nimi i młodszym rodzeństwem – Eugenią (ur. 1925), Olgą (ur. 1927) i Antonim (ur. 1929) w osadzie Borowicze (gm. Trościaniec, pow. Łuck, woj. wołyńskie). Bronia od urodzenia była niepełnosprawna.
Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Kresów Wschodnich przez Sowietów rodzina Francuzów została deportowana 10.02.1940 r. przez NKWD na zesłanie w głąb Syberii do posiołka Jol w obwodzie archangielskim. Tam do 1942 r. przeżyli bardzo trudne chwile, przymierając głodem i zmuszani do ciężkiej pracy.
Na mocy polsko-sowieckiego układu Sikorski – Majski z 30.07.1941 r. rodzina Francuzów została zwolniona z niewoli sowieckiej. Udało się wszystkim członkom ich rodziny ewakuować w 1942 r. z ZSRR wraz z oddziałami polskimi pod dowództwem gen. Andersa na Bliski Wschód. Tam Jan Francuz najprawdopodobniej wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych, podczas gdy jego żona wraz z czwórką ich dzieci do 1947 r. przebywała w osiedlu polskim w Valivade, Kolhapur, w Indiach.
Po odzyskaniu przez Indie niepodległości Ludmiła Francuz wraz z dorosłymi już dziećmi została przetransportowana statkiem TSS Empire Brent z Bombaju do Liverpool. W Wielkiej Brytanii połączyli się z Janem Francuzem. Przebywali następne lata w obozach dla uchodźców, w tym w Blackshaw Moor Camp w Staffordshire.
W połowie lat 50-tych rodzeństwo Bronisławy (Broni) emigrowało do USA. Niebawem w ślad za nimi wyjechali jej rodzice, pozostawiając ją pod opieką znajomej w Moor Camp do chwili aż i dla niej także załatwią wizę do USA. Niestety nigdy to się nie udało. Z powodu problemów rodzinnej opiekunki Bronia znalazła się w szpitalu psychiatrycznym Lennox Castle, gdzie przebywała do 1986 r. Odwiedzała ją jej matka i siostrzenica – córka siostry Eugenii. Od 1986 r. aż do śmierci w 2017 r. Bronisława przebywała w domu opieki Oxton House w Glasgow. Zmarła w wieku 95 lat i została pochowana na Cardonald Cemetery.
Bronisława Francuz was born in 1922 in Wołyń voivodship, prewar Poland to the family of military settler corporal Jan Francuz (born 1895) and his wife Ludmiła (born 1898). She lived with them and her younger siblings – Eugenia (born 1925), Olga (born 1927), and Antoni (born 1929) – in the settlement of Borowicze (Trościaniec commune, Lutsk district, Volhynian voivodeship). Bronia was disabled from birth.
After the outbreak of World War II and the Soviet occupation of the Polish Eastern Borderlands, the Francuz family was deported on February 10, 1940, by the NKVD to exile deep into Siberia, to the settlement of Jol in the Arkhangelsk Oblast. There, until 1942, they experienced very difficult times, starving and forced to do hard work.
Under the Polish-Soviet Sikorski-Mayski Agreement of July 30, 1941, the Francuz family was released from Soviet captivity. In 1942, all family members managed to evacuate the USSR with Polish troops under the command of General Anders to the Middle East. There, Jan Francuz likely joined the Polish Armed Forces, while his wife and their four children was sent to Polish settlement in Valivade, Kolhapur, India, until 1947.
After India regained independence, Ludmilła Francuz and her now-adult children were transported from Bombay to Liverpool on the TSS Empire Brent. In the UK, they were reunited with Jan Francuz. They spent the following years in refugee camps, including Blackshaw Moor Camp in Staffordshire.
In the mid-1950s, Bronisława’s (Broni) siblings emigrated to the USA. Her parents soon followed, leaving her in the care of a friend at Moor Camp until they could arrange a visa for her. Unfortunately, this never happened. Due to problems with her family caregiver, Broni was admitted to Lennox Castle Psychiatric Hospital, where she remained until 1986. She was visited by her mother and niece, the daughter of her sister Eugenia. From 1986 until her death in 2017, Bronisława resided at Oxton House Nursing Home in Glasgow. She died at the age of 95 and was buried in Cardonald Cemetery.
|
